ร้อนในที่เหงือกหรือเหงือกอักเสบ? เช็กให้ชัดก่อนดูแล
ร้อนในที่เหงือกกับเหงือกอักเสบสังเกตเบื้องต้นได้จากลักษณะแผลและบริเวณที่มีอาการ แผลร้อนในมักเป็นแผลตื้นเฉพาะจุด มีสีขาวหรือเหลืองและขอบแดง ส่วนเหงือกอักเสบมักมีเหงือกบวมแดงและเลือดออกขณะแปรงฟัน อย่างไรก็ตาม แผลใกล้เหงือกไม่ได้เป็นร้อนในทุกกรณี หากมีหนอง ปวดฟัน หรือบวมมาก ควรให้ทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุก่อนเลือกวิธีดูแล
ร้อนในที่เหงือกกับเหงือกอักเสบต่างกันตรงไหน?
อาการเจ็บบริเวณเหงือกอาจทำให้กินอาหารหรือแปรงฟันลำบากเหมือนกัน แต่ตำแหน่งและลักษณะอาการช่วยแยกความเป็นไปได้เบื้องต้นได้
แผลร้อนใน: เจ็บเฉพาะจุดบนเยื่อบุอ่อน
แผลร้อนในมักมีลักษณะกลมหรือรี เป็นแผลตื้น สีขาวหรือเหลือง ขอบแดง และเจ็บเมื่อสัมผัสอาหาร โดยเฉพาะอาหารรสจัดหรือเปรี้ยว
บริเวณที่หลายคนเรียกว่าร้อนในที่เหงือก อาจเป็นเยื่อบุอ่อนตรงรอยต่อระหว่างเหงือกกับริมฝีปากหรือกระพุ้งแก้ม ซึ่งเป็นตำแหน่งที่พบแผลร้อนในได้ ส่วนเหงือกแน่นที่ยึดติดรอบฟันไม่ใช่ตำแหน่งที่พบบ่อยของแผลร้อนในชนิดทั่วไป หากมีแผลตรงบริเวณนี้ โดยเฉพาะเมื่อเกิดซ้ำ ควรตรวจเพื่อแยกสาเหตุอื่น
เหงือกอักเสบ: บวมแดงตามแนวขอบเหงือก
เหงือกอักเสบมักเกี่ยวข้องกับคราบจุลินทรีย์สะสมบริเวณฟันและขอบเหงือก อาการที่พบได้ ได้แก่
- เหงือกบวมแดงตามแนวฟัน อาจเป็นหลายตำแหน่ง
- เลือดออกขณะแปรงฟันหรือใช้ไหมขัดฟัน
- มีกลิ่นปากหรือรสไม่พึงประสงค์ในปากร่วมด้วย
เหงือกอักเสบอาจไม่มีแผลวงสีขาวชัดเจน และบางคนมีอาการเจ็บไม่มาก จึงไม่ควรรอให้ปวดก่อนพบทันตแพทย์
จุดที่ควรจำคือ แผลตื้นเฉพาะจุดกับเหงือกบวมเลือดออกมีแนวทางดูแลต่างกัน และอาจเกิดร่วมกันได้ การดูด้วยตนเองช่วยสังเกตอาการ แต่ไม่เพียงพอสำหรับยืนยันโรค
วิธีดูแลเมื่อมีแผลหรือเจ็บบริเวณเหงือก
ลดการระคายเคืองและรักษาความสะอาด
หากเป็นแผลเล็ก ไม่มีหนองหรือบวมลุกลาม สามารถเริ่มดูแลเบื้องต้นได้ดังนี้
- เลือกอาหารอ่อน เช่น โจ๊ก ไข่ตุ๋น หรือซุปที่ไม่ร้อนจัด
- งดอาหารเผ็ด เปรี้ยว เค็มจัด และอาหารแข็งที่เสียดสีกับแผล
- บ้วนปากด้วยน้ำเกลือสำหรับช่องปากตามคำแนะนำบนฉลาก แล้วบ้วนทิ้ง
แนวทางเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของวิธีดูแลแผลร้อนในในช่องปาก โดยควรสังเกตด้วยว่ามีขอบฟันคม เครื่องมือจัดฟัน หรือฟันปลอมเสียดสีบริเวณเดิมหรือไม่ หากมี ต้องแก้สิ่งที่ระคายเคืองร่วมด้วย NHS
เลือกการรักษาให้ตรงกับสาเหตุ
หากแผลเจ็บจนกินอาหารลำบาก ควรปรึกษาเภสัชกรหรือทันตแพทย์ก่อนใช้ยาทาแผลในปาก เพราะแผลจากการติดเชื้อและแผลร้อนในอาจใช้ยาต่างกัน สำหรับผู้ที่กำลังพิจารณาสมุนไพรแก้ร้อนใน ควรตรวจสรรพคุณ วิธีใช้ และข้อควรระวังของผลิตภัณฑ์ก่อนใช้ ไม่ควรนำสรรพคุณบรรเทาร้อนในไปตีความว่าใช้รักษาเหงือกอักเสบหรือฝีที่เหงือกได้
หากมีเหงือกบวมและเลือดออก การแปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันอย่างเหมาะสมยังสำคัญ แต่ควรพบทันตแพทย์เพื่อประเมินคราบจุลินทรีย์และหินปูน รวมถึงรับการทำความสะอาดตามความจำเป็น
แผลที่เหงือกแบบไหนควรพบทันตแพทย์?
แผลร้อนในขนาดเล็กมักหายภายใน 1-2 สัปดาห์ หากแผลไม่ดีขึ้น เจ็บมากขึ้น หรือมีลักษณะต่างจากที่เคยเป็น ควรนัดตรวจ และหากแผลอยู่นานเกิน 3 สัปดาห์ต้องให้แพทย์หรือทันตแพทย์ประเมิน ไม่ควรใช้ยาต่อเนื่องเพื่อรอดูอาการเพียงอย่างเดียว
ควรพบทันตแพทย์โดยเร็วเมื่อมีอาการต่อไปนี้
- ตุ่มหนองที่เหงือก ปวดฟันมาก หรือใบหน้าบวม
- เหงือกบวมร่วมกับไข้ หรืออ้าปากลำบาก
- เหงือกเลือดออกซ้ำ ๆ หรือฟันเริ่มโยก
โดยเฉพาะตุ่มที่เหงือกร่วมกับหนองและปวดฟัน อาจเกี่ยวข้องกับฝีจากการติดเชื้อ ซึ่งต้องรักษาที่ต้นเหตุและไม่หายเองเหมือนแผลร้อนในทั่วไป หากบวมมากจนหายใจหรือกลืนลำบาก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับร้อนในที่เหงือก
Q: จุดสีขาวที่เหงือกเป็นร้อนในเสมอหรือไม่?
A: ไม่เสมอไป จุดสีขาวอาจเป็นแผลจากการเสียดสีหรือความผิดปกติอื่น ต้องสังเกตว่าเป็นแผลตื้น ตุ่มนูน หรือปื้น หากอยู่บนเหงือกแน่นรอบฟัน เกิดซ้ำตำแหน่งเดิม หรือมีอาการผิดปกติร่วมด้วย ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ ไม่ควรตัดสินจากสีเพียงอย่างเดียว
Q: เป็นร้อนในที่เหงือกแล้วเลือดออกตอนแปรงฟัน เกิดจากอะไร?
A: อาจเกิดจากแปรงกระทบแผล หรือมีเหงือกอักเสบร่วมด้วย หากเลือดออกตามขอบเหงือกหลายจุดหรือเกิดบ่อย ควรตรวจสุขภาพเหงือก ระหว่างนี้ให้แปรงเบา ๆ ด้วยแปรงขนนุ่มและรักษาความสะอาดต่อเนื่อง
Q: ร้อนในที่เหงือกเป็นซ้ำ ต้องกินวิตามินหรือไม่?
A: ไม่จำเป็นทุกคน แผลในปากที่เป็นซ้ำบางรายเกี่ยวข้องกับการขาดธาตุเหล็กหรือวิตามิน แต่หลายรายไม่มีภาวะขาดสารอาหาร หากเป็นบ่อยควรตรวจหาสาเหตุ แทนการซื้อวิตามินกินต่อเนื่องโดยยังไม่ทราบว่าขาดอะไร
Q: ใช้สมุนไพรแก้ร้อนในแทนการรักษาเหงือกอักเสบได้หรือไม่?
A: ไม่ควรใช้แทน เพราะการบรรเทาร้อนในกับการรักษาเหงือกอักเสบมีเป้าหมายต่างกัน หากมีคราบจุลินทรีย์หรือหินปูนสะสม ต้องดูแลความสะอาดและรับการรักษาทางทันตกรรมตามสาเหตุ ส่วนยาสมุนไพรควรใช้เฉพาะสรรพคุณที่ระบุบนฉลาก
เลือกผลิตภัณฑ์บรรเทาร้อนในกับธงทองโอสถ
เมื่อแยกอาการเบื้องต้นแล้วว่าไม่มีสัญญาณของปัญหาฟันหรือเหงือกที่ต้องรักษา ผู้ที่สนใจยาสมุนไพรสามารถสอบถามข้อมูลยาชงผสมรางจืด ตราธงทอง สรรพคุณถอนพิษไข้ ร้อนใน พร้อมข้อมูลทะเบียนยาและวิธีใช้ ควรอ่านฉลากและปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ โดยเฉพาะผู้มีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอื่นอยู่ ธงทองโอสถผลิตและจำหน่ายยาสมุนไพรมาแล้วมากกว่า 20 ปี และได้รับการรับรองมาตรฐาน GMP PIC/S ตามข้อมูลบริษัท พร้อมให้ข้อมูลผลิตภัณฑ์เพื่อประกอบการเลือกใช้อย่างเหมาะสม สามารถสอบถามทีมงานได้ที่โทร 038-512312 โดยการเลือกผลิตภัณฑ์ควรพิจารณาสรรพคุณและข้อควรระวังควบคู่กับมาตรฐานการผลิตเสมอ
